ارتنگ | زیباترین تابلو نقاشیهای جهان
نقاشی حیوانات وحشی و خطرناک یکی از ژانرهایی است که نقاشان از دیرباز به آن توجه داشتهاند و هزاران سال است که نقوش حیوانات توسط انسان کشیده میشود. دهها هزار سال از اولین زمانی که انسان بر پیکرۀ صخرهها تصاویر حیوانات را کشیده میگذرد و این نوع از هنر منحصر به دوران ما نیست. توجه هنرمندان نگارگر به نقاشی حیوانات به شیوههای مختلفی خود را نمایان ساخته است. گروهی از آنها فقط به حیوانات نیرومند و وحشی که شکار میکنند توجه کردهاند، مانند: نقاشی شیر، پلنگ، گرگ، مار و… و گروهی دیگر به حیوانات از نظر زیبایی و ظرافت آنها نگریستهاند و حیواناتی را بر بوم خود کشیدهاند که از جلوههای ظاهری برخوردارند مانند: طاووس، پروانه، بلبل و… ما در این نوشته به آن دسته از نقاشیهایی میپردازیم که به حیوانات وحشی و درنده توجه کردهاند.
فهرست عناوین این نوشته:
حیوانات وحشی در باغوحش
نقاشی حیوانات وحشی در باغوحش در قرن 15 میلادی توسط نقاش هلندی، رولانت ساوری (Roelant Savery) ایجاد شده است. رولانت از نقاشان برجستۀ دربار رودولف دوم بود. رودولف در میان انبوهی از املاک گوناگون خود، دارای یک باغوحش خاص بود که ساوری مسئولیت کشیدن نقاشی حیوانات وحشی این باغوحش را بر عهده گرفت و حاصل کار او همین اثری است که مشاهده میکنید. این تابلوی زیبا گونههای مختلفی از حیوانات وحشی را در خود به نمایش گزارده است از جمله: شیرهای درنده، پلنگ، اردکها و گوزنها. این نقاشی دارای دو گونه از حیوانات است. نوع اول حیوانات وحشی و درنده میباشند که در جایگاه قدرت هستند و شکار میکنند. شیرها و پلنگها در این دستهبندی قرار دارند. نوع دوم حیواناتی هستند که از جایگاه ضعیف و شکنندهای برخوردارند و به نوعی همیشه قربانی هستند. این حیوانات پیوسته در معرض خطر شکار از سوی گونههای وحشی قویتر میباشند. گوزن و اردک در این نقاشی در زمرۀ این گونههای ضعیف قرار دارند.
در همه جای این نقاشی میتوان ردپای تقابل بین حیوانات ضعیف و قوی را مشاهده کرد. برای نمونه در قسمت بالای نقاشی، دو شیر وحشی یک گوزن را شکار کردهاند و مشغول از هم دریدن آن هستند و در کنار آنها یک پلنگ با دندانهای آخته به سوی اردکی تنها، هجوم برده و گمان نمیرود که این اردک بتواند از این حمله جان سالم به در برد. این تابلو نمونهای شایسته از آثاری است که نقاشی حیوانات وحشی و شیوۀ زندگی آنها را به تصویر درآورده است.
نقاشی سگهای وحشی به دنبال بردهها
نام اصلی این نقاشی «بردگان شکار شده» است که در سال 1861 میلادی به دست ریچارد اَنسدل (Richard Ansdell) ایجاد گردیده و در نوع خود یک اثر بیهمتای اعتراضی به بردهداری است. اَنسدل که خود از همان دوران کودکی به ژانر نقاشی حیوانات وحشی و زندگی مردمان روستایی علاقه داشت، خیلی زود به کشیدن اینچنین آثاری اقدام کرد و آنچنان در کار خود موفق بود که توانست تابلوهای زیادی را به فروش برساند. این نقاشی علاوه بر اینکه به سبک نقاشی دهقانی توجه دارد، یک اثر کاملاً اعتراضی میباشد. در تصویر دو بردۀ فراری را میبینید که زن و شوهر هستند و تمام تلاششان برای آن است که به آزادی دست یابند و به همین دلیل از جایی که در آن برده بودهاند، گریختهاند. به دنبال این دو برده، سه سگ شکاری وحشی روانه شدهاند تا آنان را بگیرند یا به اصطلاح، شکار کنند. نقاش به عمد از عنوان شکار بردهها استفاده کرده تا نشان دهد که تضاد طبقاتی در آن دوران تا چه اندازه بوده که مالکان این بردهها حتی حاضر نبودهاند که خود یا افراد زیردستشان برای دستگیری و مجازات این زن و شوهر برده که نمیخواهند تن به ذلت اسارت دهند، به تعقیب آنها بروند، بلکه سگهای وحشی درندۀ خود را فرستادهاند تا آنها را بکشند.
آنچه جالب توجه و البته بسیار ناراحت کننده است، شوهر این زن است که قهرمانانه ایستاده و در تلاش است تا از همسر دلبند خود در برابر سگهای وحشی خطرناک دفاع کند. در واقع این دو برده با فرار و مبارزۀ خود، فقط با بردهداری و بردهداران نمیجنگند، بلکه باید با هجوم سگهای درنده نیز مقابله کنند که البته این مرد قهرمان با تبری که در دست دارد، یکی از سگها را از پای انداخته و به نظر میرسد که با شهامتی که دارد، به آسانی میتواند از عهدۀ دو تای دیگر نیز برآید و خود و همسرش را از این خطر برهاند. این نقاش حاوی یک پیام دردناک است از سوی انسانهایی که در دورانی تاریک مجبور بودهاند برای کماهمیتترین حقوق خود نیز بجنگند و خود را از مرگ نجات دهند.
نبرد شیر وحشی با مار خطرناک
نقاشی نبرد شیر وحشی با مار خطرناک در سال 1856 میلادی به دست نقاش رمانتیسیسم فرانسه، اوژن دولاکروا (Eugene Delacroix) خلق شده است. این تابلوی زیبا نیز به مضمون نبرد حیوانات وحشی پرداخته که البته این نبرد میان دو حیوان خطرناک رخ داده است. یک طرف این نبرد شیر است که سلطان درندگان نام دارد و در هر نبردی این انتظار وجود دارد که برنده شود و کمتر طعمهای میتواند از هجوم او جان سالم به در برد. اما طرف دیگر این نبرد، یک مار زهرآگین است که دشمنی قدرتمند است. مار نیز در میان حیوانات وحشی، همیشه جزء خطرناکترینها بوده است زیراکه زهر کشندۀ او به آسانی میتواند هر موجودی از جمله شیر را از پای درآورد. با توجه به آنچه گفته شد، نمیتوان به سادگی برنده و پیروز این نبرد را مشخص کرد. هر دو حیوان خطرناک هستند و این ظرفیت را دارند که دیگری را از پای درآورند. این نقاشی حالتی از آثار اساطیری یونانی را در ذهن تداعی میکند که بر تأثیرگذاری آن بر مخاطب افزوده است.
پادشاه مینوشد (نقاشی شیر)
نقاشی پادشاه مینوشد، اثر برایتون ریویر (Briton Riviere) در سال 1881 میلادی است که یک شیر وحشی بسیار باشکوه و قدرتمند را در کنار رودخانهای به تصویر کشیده که در حال نوشیدن آب است. برایتون از آن جمله هنرمندانی است که اغلب آثارش در مورد طبیعت و حیوانات هستند. او نقاشی حیوانات وحشی را با مهارت بسیار بالایی میکشید و به آسانی میتوانست تا عظمت طبیعت و جانداران ساکن در آن را بر پهنۀ بوم بکشد. برایتون کار خود را در آغاز با به تصویر کشیدن صحنههای نمایشهای شکسپیر و نبردهای نفرتانگیز آغاز کرد. او در سن پنجاه سالگی به موضوعات حیوانات وحشی روی آورد و هرگز به عقب نگاه نکرد و از مسیری که انتخاب کرده بود پشیمان نشد. در این تابلو نیز شاهد یک تصویر باشکوه اساطیری از پادشاه حیوانات وحشی هستیم. یک شیر نر تنها در یک طبیعت خشک، بیابانی، بدون درخت و سرسبزی، در کنار آبی مانده و از آن مینوشد. به راستی که زیباست…
نقاشی جورج قدیس و کشتن اژدهای وحشی
نقاشی جورج قدیس و کشتن اژدهای وحشی را نمیتوان فقط از یک بعد بررسی کرد. در نگاه نخست این نقاشی به افسانۀ سنت جرج میپردازد که به نبرد یک اژدها میرود و آخرین قربانی او را که یک شاهزاده خانم است نجات میدهد. اما بحث در مورد این افسانه بسیار کهنتر و گستردهتر از یک نقاشی است. داستان یک شوالیۀ قهرمان، یک اژدهای درندۀ خطرناک، و یک شاهزاده خانم زیبا، در تمام داستانهای افسانهای غرب همیشه وجود دارد که معروفترین آنها داستان اژدها کشی جرج قدیس است. این آثار نیز در دستهبندی نقاشی حیوانات وحشی قرار میگیرند، زیرا همیشه پای یک اژدهای خونخوار در این افسانهها در میان است.
ریشۀ اصلی این داستانها از خاورمیانه سرچشمه گرفته است. هنگامی که صلیبیون به آنجا رفتند آن را برداشت کرده، به آن شاخ و برگ افزوده و با افزودن شخصیتهای مسیحی به عنوان قهرمان اصلی داستان، آن را مطابق با فرهنگ خود بازنویسی کردند. این قهرمان همان جورج بود که به داستان افزوده شد و از نبرد او با اژدها، نقاشیهای فراوانی به تصویر درآمد.
چشمانداز آبشار با حیوانات وحشی
نقاشی رنگ روغن چشمانداز آبشار با حیوانات وحشی در سال 1860 میلادی توسط جان اسکینر پروت (John Skinner Prout) به احتمال بسیار قوی در نزدیکی سیدنی خلق شده است. در این اثر میتوان ترکیبی بسیار زیبا و هماهنگ از نقاشی حیوانات وحشی در یک چشمانداز طبیعی با یک آبشار خروشان را مشاهده کرد. این جنگل زیبا و مملو از گیاهان و حیوانت بومی، طعم رمانتیک را برای ما تداعی میکند و با حالتی ایدهآل و آرمانی به هویت واقعی و اصلی طبیعت پرداخته است فارغ از وجود انسانها و تأثیرات مخرب آنها بر جنگل و حیوانات ساکن در آن. البته در این نقاشی به طور کامل نقش انسانها نادیده نگرفته نشده، بلکه نقش انسان مدرن که به طبیعت خسارت میزند و آن را به سوی نابودی میبرد، نادیده گرفته شده است. چنانکه میبینید یک مرد بومی در سمت راست تابلو قرار دارد که با نیزۀ خود به سوی حیوانات وحشی هجوم برده و قصد شکار آنها را دارد. اقدام این مرد، که نمادی از انسان بومی و سازگار با طبیعت است، هیچگونه مشکلی برای چرخۀ طبیعی طبیعت ایجاد نخواهد کرد بلکه این یک روند عادی است که گونهها فقط برای بقای خود و در حد نیاز خود از سایر گونهها استفاده میکنند و آنها را شکار مینمایند.
حملۀ شیر نر وحشی به اسب
نقاشی حملۀ شیر نر وحشی به اسب از جمله ممتازترین تابلوهای جرج استابز (George Stubbs) در سال 1762 میلادی است. استابز از آن دسته نقاشانی است که در کشیدن بدن اسب به نوعی دارای سبک ویژۀ خود است. توانمندی او در به تصویر کشیدن نقاشی حیوانات وحشی و خطرناک به خصوص اسبهای وحشی، قابل ستایش و تمجید است. وی آناتومی بدن اسب را به خوبی میدانست و وقتی تابلویی را در این موضوع آغاز میکرد، کاملاً بر اساس واقعیت و علم نقاشی میکشید. استابز غالباً حیوانات اهلی را نقاشی میکرد اما به مرور کار خود را گسترش داد و کشیدن نقاشی حیوانات وحشی را نیز به روند کاری خود اضافه کرد و با توجه به مهارتی که در این سبک از خود نشان داد، به یک رهبر هنری در دوران خود تبدیل شد.
نقاشی حیوانات وحشی در سیل
نقاشی حیوانات وحشی در سیل توسط دستان توانمند ملیسا میلر، نقاش آمریکایی در سال 1983 خلق شده است. میلر که مهارت ویژهای در کشیدن منظرهها به شیوۀ رئالیست داشت، در این تابلو صحنهای از یک سیل ویرانگر را ایجاد کرده که با خروش و قدرت وسیع خود، همه چیز را در خود فروبرده است، از جمله سه حیوان وحشی را که موضوع اصلی این نقاشی هستند. این نقاشی بر اوضاع و حالت سه حیوان تمرکز دارد که واکنش آنها در برابر طغیان آب، طیف وسیعی از احساسات را نشان میدهد. این احساسات از خشمگینی دو ببر وحشی که نمیخواهند تسلیم مرگ و سیل شوند تا پرندۀ درنا که به نظر میرسد با ناامیدی در حال تکان دادن گردن بلند خود است ادامه دارد. یکی از چهرههای فعال در این تابلو، ببری است که به سوی شاخهای خم شده و گویی که میخواهد این موضوع را بسنجد که آیا میتوان از این شاخه به عنوان تکیهگاهی استفاده کند تا در آب غرق نشود. به هر حال ادامۀ زندگی این سه حیوان وحشی در ابهام قرار دارد و بعید به نظر میرسد که آنها بتوانند از چنگال این سیل رهایی یابند.
خانوادۀ روباه در طبیعت سرسبز
نقاشی خانوادۀ روباه نیز یکی دیگر از آثار نقاش توانمند سوئدی، برونو آندریاس لیلیفورس است که در سال 1886 میلاده ایجاد گردیده است. همانطور که پیشتر گفتیم، او به کشیدن تابلو نقاشی حیوانات وحشی مشهور است. او گاه به موضوع شکار در میان حیوانات پرداخته و گاه نیز به زندگی روزمره و عادی آنها توجه داشته است. مانند همین نقاشی که به زندگی یک روباه و خانوادهاش پرداخته که البته موضوع شکار نیز در آن گنجانده شده است. همانطور که میبینید، روباه مادر یک پرندۀ سفید را شکار کرده و آن را به لانه برده تا تولههایش آن را بخورند. آنچه مشخص است، حس نشاط و سرزندگی در این اثر موج میزند. نقاشی در یک منظرۀ بهاری و طبیعت بسیار سرسبز نقاشی شده و احساس خوشایند زنده بودن در آن نمایان است.
دانیال در چاه شیران وحشی
نقاشی دانیال در چاه شیران وحشی اثر برایتون ریویر در سال 1890 میلادی است که از موضوع نقاشی حیوانات وحشی برای بیان یک داستان مذهبی و اساطیری استفاده کرده است. اگرچه نمیتوان اساس این داستان را که در کتاب مقدس یهودیان به آن اشاره شده تأیید کرد ولی با توجه به ارتباط مضمونی این نقاشی با موضوع ما، اشارهای کوتاه به آن میکنیم.
طبق این داستان (که قابل تأیید قطعی نیست و شاید به واسطۀ بدخواهان ایرانزمین در دوران باستان ساخته شده باشد) دانیال که در دربار پادشاهی داریوش جایگاهی به دست آورده بود، مورد بدخواهی رقیبان قرار میگیرد که از پادشاه میخواهند تا او را بر آن دارد که دست از دین خود بردارد و به آیین پارسیان خدا را پرستش کند. اما دانیال از این فرمان سرپیچی میکند و به همین دلیل داریوش دستور میدهد تا او را به چاهی که شیران درنده، وحشی، و گرسنه در آن هستند، بیاندازند. اما روز بعد بر خلاف تصوّر همه که گمان میرفت دانیال توسط شیرها از هم دریده شود، در کمال ناباوری مشاهده میگردد که او همچنان سالم است و این معجزه رخ میدهد. باتوجه به اینکه ایرانیان و پادشاهان آن پیوسته خداپرست و یگانهباور بودهاند، نمیتوان به راستی اینگونه داستانها اعتماد چندانی داشت و این بیاعتمادی زمانی بیشتر میشود که این داستانها از سوی یهودیان آن زمان روایت شده باشند. به هر حال این نقاشی به دلیل آنکه با موضوع نقاشی حیوانات وحشی در ارتباط بود، ما اشاراتی کوتاه را دربارۀ آن آوردیم و قصد بررسی افسانههای پیشینان و باورهای آنان را نداریم.
رفتن حیوانات به سوی کشتی نوح
در تابلوی کشتی نوح اثر اداورد هیکس (Edward Hicks)، ایجاد شده در 1846 میلادی، انبوهی از حیوانات وحشی و اهلی را میبینید که در یک خط طولانی و منحنی به سوی کشتی عظیم نوح در حال حرکت هستند. پس آنچه در همین نگاه نخست قابل فهمیدن است آنست که این نقاشی به یک موضوع اساطیری و دینی اشاره دارد. خلاصۀ داستان نوح اینگونه است که خداوند به خاطر مجازات کردن قوم گنهکار، تصمیم به عذاب آنها به واسطۀ بارش باران و جاری ساختن سیل میگیرد و از نوح میخواهد تا کشتی بزرگی را بسازد و از هر گونۀ حیوانی یک جفت را در آن سوار کند تا از مرگ و نابودی در امان بمانند. در این نقاشی میتوان انواع مختلفی از حیوانات را دید و جالبترین آنها یک شیر وحشی است که به بینندۀ تابلو خیره شده و گویی که چیزی برای گفتن دارد. حیوانات این نقاشی عبارتند از: اسبها، شیرها، زرافهها، گورخرها، شترها، ببرها، گاوها، پرندگان، بزها، گوسفندان، آهوان و گوزنها، سگها، فیلها، خرسها، کرگدنها و…
نقاشی شاهین در حال شکار پرندۀ سیاه
در این اثر که توسط برونو آندریاس لیلیفورس (Bruno Liljefors) در سال 1884 میلادی در سوئد خلق شده، یک شاهین بسیار زیبا و باشکوه به سوی یک پرندۀ سیاه هجوم برده و قصد شکار آن را دارد. لیلیفورس این اثر را هنگامی کشیده که در فصل زمستان در یک کلبه اقامت داشت و در آن محل پرندگان زیادی برای خوردن دانه و خوراک به آنجا آمده بودند. او هر روز شاهد اینچنین نبردی بین شکار و طعمه بود و سرانجام نیز یکی از آنها را بر بوم خود منقوش ساخت و این تصویر دیدنی را به یادگار گذارد. فضای خاکستری و سرد این اثر به خوبی نشان میدهد که این رویداد در فصل زمستان رخ داده و نقاش به خوبی توانسته است این فضاسازی را ایجاد کند. در میان آثار لیلیفورس بسیارند آثاری که به موضوع شکار پرداختهاند؛ مانند شکار روباه، شکار عقاب، شکار گربه، و از این دست آثار. نکتۀ جالب توجه آن است که بیشتر این تصاویر در فضای زمستانی و برفی ایجاد شدهاند و گویی که خود نقاش علاقهمند بوده تا به این شیوه کار کند.
شکار گاو توسط دو گرگ وحشی
نقاشی شکار گاو توسط دو گرگ وحشی در قرن شانزدهم میلادی توسط رولانت ساوری ایجاد گردیده است. رولانت ساوری (Roelant Savery) از نقاشان دوران طلایی هنر هلند در قرن پانزدهم میلادی بود که به خاطر نقاشیهای فراوانش در مورد حیوانات وحشی و زندگی آنان، از شهرت قابل توجهی برخوردار است. او در درجۀ نخست، یک نقاش منظرهنگار بود که طبیعت را با شیوهای اساطیری نقاشی میکرد. آثار او همیشه با تعداد فراوانی از نقاشی حیوانات وحشی در یک چشمانداز که با گلها و درختان زیادی تزیین شده بود، به بیننده معرفی میشد. او سبک منحصر و ویژۀ خود را داشت و به همین دلیل نیز همیشه موفق بود. در نقاشی شگار گاو نیز به نظر میرسد که همۀ حیوانات حاضر در صحنه با هم درگیر هستند. اوج این درگیری میان دو گرگ وحشی خطرناک و یک گاو نر است که صحنهای هیجانانگیز از شکار را خلق کرده و حالتی حماسی را به نقاشی داده است. هیچگونه آرامشی در تابلو مشاهده نمیگردد. تمام حیوانات در حالتی از ترس قرار دارند و این ترس، ترس از مرگ است. البته درگیری و نزاع فقط روی زمین نیست، بلکه در آسمان نیز پرندگان در حال جنگ با هم هستند. ساوری در این تابلو به زیبایی تمام توانسته است تا نقاشی حیوانات وحشی را در اوج حالت طبیعی آنها که همان قانون جنگل است نشان دهد. قانون جنگل در این جا فقط یک معنا دارد: شکار و شکارچی!
نقاشی عقاب زخمی در حال پرواز
نقاشی عقاب زخمی در حال پرواز از متفاوتترین آثار رزا بونهور (Rosa Bonheur) هنرمند فرانسوی در سال 1870 میلادی است. این نقاشی از آن جهت متفاوت است که غالباً نقاشان وقتی به کشیدن نقاشی از عقاب روی میآورند، معمولاً آن را در حال شکار یک طعمه یا در حال نبرد نمایش میدهند ولی در این اثر ما شاهدیم که عقابی زخمی نشان داده شده است و البته با وجود بال آسیب دیدهاش، هنوز بر فراز آسمان جای دارد و هنوز هم میتوان عقاب را به عنوان نمادی از بلندپروازی و قدرت و شکوه مشاهده کرد. رزا بونهور به عنوان مشهورترین نقاش زن قرن نوزدهم شناخته میشود که علاوه بر نقاشی، در مجسمهسازی نیز فعالیت میکرد. وی آثار فراوانی با مضمون نقاشی حیوانات وحشی از خود برجای گذاشت.
نقاشی فرار گاو و گوسفندان از توفان
در این اثر که توسط رزا بونهور در سال 1860 میلادی کشیده شده، چند چوپان، سراسیمه و نگران و شتابان، در تلاشاند تا گلۀ خود را که شامل گاو و گوسفندان است، از توفان نجات دهند و آنها را به جای امنی برسانند. رزا بونهور که به خوبی در کشیدن نقاشی حیوانات وحشی و اهلی مهارت داشت، در این تابلو با مهارت تمام، حس وحشت و فرار را ایجاد کرده است و بیننده به آسانی میتواند با آن وضعیت دشوار و خطرناک ارتباط برقرار کند. آسمان کاملاً ابری و تیرهرنگ، نشان از آن دارد که زمان زیادی تا رسیدن توفان باقی نمانده است و هر لحظه بیم آن میرود که این گله در توفان گرفتار شود و همگی هلاک گردند. رزا بونهور در کار خود تا آن حدی موفق بود که برای زنان هنرمند پس از خود به یک الگو مبدل گشت.
نبرد سانتور با شیر و ببر و پلنگ وحشی
این نقاشی موزاییکی بسیار کهن در حدود سال 120 تا 130 میلادی آفریده شده و متعلق به کف یکی از کاخهای هادریان، امپراتور روم است. پیش از آنکه در مورد نقاشی سخن بگوییم، لازم است تا دربارۀ سانتور توضیح دهیم. سانتور (Centaur) نام یک موجود اساطیری است با بالاتنۀ انسان و پایینتنۀ اسب که در اساطیر پیشینیان بسیار از آن سخن گفته شده است. در این نقاشی درگیری وحشتناک بین شیر و پلنگ و ببر وحشی با یک جفت سانتور نشان داده شده است. سانتور نر با موفقیت توانسته است تا بر شیر وحشی غلبه کند و آن را شکست دهد اما سانتور ماده توسط ببر بر زمین زده شده و ببر چنگالهای تیز خود را در پهلوی او فروکرده است. سانتور نر با شتاب و نگرانی به سوی همسر خود میرود تا او را نجات دهد. او قطعه سنگ بزرگی را در دستان خود گرفته و آن را بلند کرده تا بر سر ببر فرود آورد.
البته نتیجۀ این نبرد مشخص نیست و نمیتوان اطمینان داشت که سانتور نر جفت خود را از چنگال ببر برهاند، زیرا در آنسوی آنها، یک پلنگ وحشی خطرناک نیمخیز کرده و آماده است تا به سانتور نر هجوم ببرد. این اثر یکی از زیباترین آثار با موضوع نقاشی حیوانات وحشی است که از گذشتهای بسیار دور و کهن به یادگار مانده است.
